काठमाडौं। तपाईंले प्रयोग गर्ने डेबिट वा एटीएम कार्डको अगाडि रहेको सानो चम्किलो स्क्वायर चिपलाई धेरैले देखेका हुन्छन्, तर त्यसको काम र महत्वबारे अझै धेरैलाई थाहा छैन। यो सानो भागलाई ईएमभी चिप भनिन्छ, जसले तपाईंको डिजिटल कारोबारलाई सुरक्षित बनाउने मुख्य जिम्मेवारी लिएको हुन्छ।
ईएमभी भन्नाले यूरोपे, मास्टरकार्ड र भिसा भन्ने तीन प्रमुख कम्पनीको संयुक्त प्रविधि हो, जसले उक्त चिप विकसित गरेका हुन्। यद्यपि यो सानो धातु टुक्राजस्तो देखिन्छ, तर यसमा अत्याधुनिक माइक्रो प्रोसेसर जडान गरिएको हुन्छ, जसले स–साना कम्प्युटरझैं काम गर्छ।
चिप किन आवश्यक भयो?
पहिला डेबिट कार्डमा कालो रेखा (मग्नेटिक स्ट्रिप) मात्र हुन्थ्यो, जसले स्थायी रूपमा कार्डको जानकारी राख्थ्यो। तर यो डेटा सजिलै कपी गर्न सकिन्थ्यो र फ्रड/ठगीका केसहरू धेरै हुन्थे। चिप प्रविधि भने धेरै सुरक्षित छ, जसले हरेक कारोबारका लागि एकपटक मात्र प्रयोग गर्न मिल्ने यूनिक कोड बनाउँछ। यस कारण कार्ड क्लोनिङ झण्डै असम्भवजस्तै भएको छ।
चिप कसरी काम गर्छ?
जब तपाईं कार्ड पस मेशिनमा डिप गर्नुहुन्छ, चिप सक्रिय भई मेशिनसँग सूचना आदानप्रदान गर्छ। सो क्रममा, त्यस कारोबारका लागि मात्रै लागू हुने गोप्य कोड तयार हुन्छ। यदि त्यो कोड कसैले चोरे पनि, दोस्रो पटक प्रयोग गर्न सकिँदैन। मग्नेटिक स्ट्रिपमा भने यस्तै स्थायी कोड हुने भएकाले सजिलै नक्कल गर्न सकिन्थ्यो।
कण्ट्याक्टलेस कार्डहरूमा पनि सुरक्षा
हालका कार्डहरूमा एनएफसी (NFC) प्रविधिको प्रयोग पनि भइरहेको छ, जसले ट्याप गरेर नै भुक्तानी गर्न मिल्ने बनाएको छ। यस्ता कार्डहरूमा पनि चिपकै आधारमा डेटा सुरक्षित राखिन्छ, जसले चोरबाट सुरक्षा सुनिश्चित गर्छ।
कार्ड एक्सपायर भएपछि के हुन्छ?
जब तपाईंको कार्ड म्याद सकिन्छ, बैंकले त्यसको चिपलाई पनि निष्क्रिय बनाउँछ। पुरानो चिप फिजिकल रूपमा त रहन्छ, तर बैंक सिस्टमले मान्यता नदिएपछि त्यसको प्रयोग असम्भव हुन्छ। त्यसैले, एक्सपायर भएको कार्ड टुक्राएर नष्ट गर्नु उपयुक्त हुन्छ, ताकि कुनै पनि दुरुपयोग नहोस्।
किन चिप प्रविधि अपनाइयो?
ईएमभी चिप मुख्य रूपमा साइबर ठगी रोक्न, सुरक्षा बढाउन र वैश्विक कारोबारमा सहजता ल्याउन ल्याइएको हो। अहिले विश्वका धेरै देशहरूले मात्र चिप भएको कार्ड स्वीकार्ने गरेका छन्, किनकि मग्नेटिक स्ट्रिप कार्ड कम सुरक्षित मानिन्छ।
